Bắc Kỳ


Bắc Kỳ
Nguyn Tài Ngc
Trong nhng bui nói chuyn vi bn bè, nếu người nào nói chuyn gì có vkhó tin và rào trước đón sau cao hơn cbc tường Đông Bá Linh, tôi thường hay nói giu ct là hnói chuyn nhưngười Bc Kỳ Hà Li. By lâu nay tôi tưởng đó chlà mt bình phm vô b, thếnhưng gn đây vài người email “phê bình xây dng” là tôi không nên nói xu người Bc thường nht vì không phi người Bc nào cũng nhưthế. Là người có tinh thn hoà gii luôn có đu óc cu tiến, thy sai thì nhn thc mình đúng ngay lp tc đsa đi, tôi hoàn toàn đng ý không phi tt cngười Bc nào cũng vhươu vvượn; thếnhưng stht là phn đông tính tình người Bc ging nhau. Mquyn t đin Vit Nam ca hai tác giNguyn Tài Đc và Nguyn Tài Tình (hai người này đu là bà con rut tht ca tôi) tra kho ch“khách sáo”, li gii thích slà: mt người sinh trung hay có máu mliên htrc thumin Bc.
Tr
ước khi đc gicc lc phn đi cho tôi lên đon đu đài là tôi nói xu người Bc, tôi xin khng đnh rt ttường tôi không phi là đip viên nm vùng quê em min Tây Ninh trà trn vào hàng ngũ người min Bc làm mt thám: tôi cũng là người min Bc. Bmtôi sinh làng Bách Cc, huyn VBn, tnh Nam Đnh. Tuy rng tôi sinh trưởng trong Sàigòn nhà thương Đc Chính đường Cao Thng, đi din rp Đi Đng gn chBàn C, cái văn hóa giáo dc tôi thm nhun là tbmtôi người min Bc, hoàn toàn không có mt chút pha loãng hay nh hưởng mt tí nào ca người min Nam. Tht slà văn hóa min Bc ghi khc quá sâu đm trong tôi đến ni khi tôi va mi lên lên ba tui, bmtôi đã tn rt nhiu tin cho tôi vào trường hc sa ging đtôi nói “ly cái chi”chkhông phi “ny cái ch
i”, “lái xe” thay vì “nái xe”.
H
n chếchtiếp xúc vi người trong gia đình nên hành đng và cưxca tôi nhưngười min Bc tlúc bé, tôi chphát hin skhác bit gia Bc Kỳ và Nam kỳ khi vào hc tiu hc. Trước khi đi hc, btôi đã dy tôi tp đnhà, li dy đánh vn ca btôi khác vtrường cô giáo người min Nam dy. Chng hn nhưch“tam”, btôi dy đc là “te^-a-ta-em-tam”, trong khi cô giáo dy : “a-em-am, t-am-tam”. Ch“đàn”, btôi đc là “đê-a-đa-en-đan-huyn-đàn”, trong khi cô giáo dy “a-en-an-huyn-àn, đ-àn-đàn”. Ban đu tôi hơi ngngn mt tí nhưng khám phá rangay là tuy khác li đánh vn, ch đc cui cùng cũng ging nhau. Có mt ln khi cãi nhau, tôi nói vi người bn là: “Đmt dy”. Nó đng thn mt ra, hi tôi mt dy là mt gì, tôi cũng không biết làm sao mà gii thích được cho nó hiu nên cuc cãi cchm dt. Làm sao cãi ckhi hai bên không hiu nhau? Ri có nhng lúc đám bn Nam Kỳ chc tôi, hát: “Bc Kỳ ăn cá rô cây, Ăn nhm lu đn chết cha Bc Kỳ”, thì tôi biết chc là tôi không phi là ngườ
i Nam.
Tôi k
chuyn vòng vo tam quc nhưthế đxác đnh chính tôi cũng là Bc kỳ, do đó nếu có chtrích người Bc thì tôi là người tay trong, có đy đthm quyn và kinh nghim đ
phân tích và phê bình.
N
ước Vit Nam cu to bng ba min, Bc Trung Nam. Vì lch svà đa thế, cách phát âm và cá tính ca người ba min khác nhau. Người Vit bt đu tmin Bc ri đi dn vào min Trung và min Nam. Các vua nhà Trn thôn tính nước Chiêm Thành tQung Bình đến Phú Yên vào thếkthMười Lăm, và vua Quang Trung Nguyn Huxâm chiếm min Nam ca người Khmer vào thếkMười By. Ngườmin Trung do đó phát âm tiếng Vit vi âm hoà ln ca người Chiêm Thành, và người min Nam phát âm tiếng Vit hoà ln vi âm tiếng Khmer. Cng thêm nh hưởng văn hóa, cá tính ca người min Trung và Nam có đc thù rõ rt so vi người min B
c.
Ng
ười min Bnh hưởng sâu đm ca đo giáo Khng T, vua ra vua , tôi ra tôi, ksĩ là ksĩ. Llà mt đc tính quan trng trong năm đc tính nhân, nghĩa, l, trí, tín. Hơn nghìn năm bngười Tu đô hsáng nào cũng ăn đim-sâm làm người min Bc ngao ngán luôn mang ý tưởng ni dy đánh đui người Trung Hoa dành li đc lp đcó cơhi ăn li được bát ph. Người min Nam nh hưởng Pht Giáo, ca nn văn minh Khmer, rung lúa phì nhiêu vì nm trong đng bng sông Cu Long, thc ăn đy dy vi tôm cá, lúa go nên dân tình phè phn. Cá tính ca người min Bc do đó khác hn người min Nam: Người min Bc tiết kim, cn cù, siêng năng, khoe khoang, tài gii, khéo ăn nói, khách sáo, trong khi người min Nam hin t, cht phác, thành tht, đơn gin, thoi mái trong đi sng, suy nghĩ, thng thn có sao nói v
y.
Tôi l
y vngười Nam, có bn cngười Nam ln người Bc nên am tường chai nn văn hóa. Trước 75 khi tngoài Bc di cưvào Nam, chúng tôi không gi ba má là bmmà gi là Thy U thì đbiết là tôi hp thnn văn hóa Bc Kỳ mc thượng tha đến chng nào. Người Bc lúc nào cũng lch s, khi nói chuyn vi bn ca người thân trong gia đình vai vếnhhơn mình thì luôn luôn hdanh xưng mình bng người thp hơn. Tôi còn nhkhi còn hc tiu hc, mt cu bé đến nhà rtôi đi hc chung. Lúc y tôi đang tm, btôi ngi trong nhà mi nói vi c
u bé:
-Em còn đang t
m, anh vào nhà ngi chơi mt chc đi em nó xong thì sra đi v
i anh.
Th
ng nhngười Nam mt non chot, chmi có mười tui thy ông già râu tóc bc phơngi trên ghếsa-lông gi mình là anh nên svãi đái ra cqun không dám đng đi tôi, bù chy m
t.
S
khách sáo vlnghi không phi mt sm mt chiu mt người có ththu hoch được. Nó ging nhưbí quyết kiếm hip huyn bí Tch Tà Kiếm Phtrong Lc Mch Thn Kiếm phi tu luyn trên núi Bo Long ba mươi năm mi trnên cao thvõ lâm. Bmdy ngày đêm hết năm này sang năm khác, bchi te tua “Dy con nhưnước đlá khoai!”, “Cái thng ti như đêm, dy nhưđt!”, “Nói con nhưnói van nói ly!” thì mi trnên điêu luyn trong vi
c khách sáo.
M
t ln llc nhà nu xôi chè, sau khi cúng kiếng và gia đình đã ăn xong, mtôi si xôi và chè ra hai bát nh–xôi chè vn còn rt nhitrong ni- và bo anh tôi, lúc by gikhong chng sáu tui, mang sang biếu nhà bà Bác xóm kế
bên.
Anh tôi kh
nbưng hai bát xôi chè sang nhà bà Bác và trvnhà mười lăm phút sau vi bmt tươi rói, báo cáo vi btôi là sm
ng đã hoàn thành:
-Th
ưa Thy con đã mang chè sang biế
u Bác.
-Con gi
i l
m. Bác có nhà không con?
-Vâng, Bác có nhà. Bác ăn chè ngay vì Bác nói Bác đang đói b
ng.
-Th
ế
Bác có nói gì không?
-Bác b
o vnói vi U là U nu chè ngon, và cơn Th
y U.
-Con mang sang cho Bác, có nói gì v
i Bác không?
-D
, con nói vi Bác là nhà cháu ăn tha mang sang biế
u Bác…
B
tôi nghe đến đây thì ni ngay lên mt cơn nhi máu cơtim:

i giơi cái thng chết tit! Ai bo con li nói thế? Cái thng ti như đêm, dy như đt!
B
tôi gin dvì quá hin nhên là anh tôi trình đkhách sáo vn còn quá sơ đng, thy sao nói vy ngườơi. Nhưng nhn thc ra li này không phi là li ca anh tôi mà là là li chính mình chưa rèn luyn chín chn cho con nên btôi phi dành ra vài phút thì gihun luyn anh tôi li cho thu đáo nn văn hóa B
c Kỳ:
-B
n sau con không nên nói nhưthế. Khi mang biếu cho Bà hay bt cai, con phi nói là U cháu trước khi nu món này ctháng trước đó chnghĩ đến Bác. Đêm qua U cháu trước khi nu đã trn trc c đêm vì chình dung là Bác ăn bát chè sthy ngon ming vì U cháu nu chquyế
t ý dành riêng cho Bác….
Khách sáo có nghĩa là có tính ch
t xã giao, lch sbên ngoài, không tht lòng. Vì vy mà tuy rng gia đình nghèo rt mng tơi, các con đa nào cũng được bdn dò klưỡng là ai cho gì cũng không ly, có đói đến đâu, đến nhà người khác được mi ăn thì cũng phi tchi. Mang cái chthti cao nhưvy nên ngày xưa tôi chthích đến nhà bn người Nam vì nếu ba má chúng nó mi ăn ung, tôi không bao gitrli không; trong khi đó nếu đến nhà bn Bc Kỳ, lúc nào cũng vy, chưa đến mà tôi đã no tuy rng trong bng thì đói meo khi được bmbn mi: “D, cháu mi ăn nhà”, “Không cháu không u
ng”.
Ch
khách sáo bao hàm ý nghĩ không tht lòng nên nói chuyn vi người Bc mt người lúc nào cũng nên đcao cnh giác nhưngày xưa lính Vit Nam Cng Hòa đng gác sông Bến Hi vĩ tuyến th17 vì không biết đâu là hư, đâu là thc. Chcó người Bc uyên thâm có bng Tiến Sĩ, Thc Sĩ, đu óc mi thông sut đ đoán biết lúc nào người Bc nói tht, lúc nào ý ca hngược li 180 đ. Mt cô bn vtôi ngưởi Nam ly chng người Bc, nhà  California, sang thăm mchng  Ohio. Máy bay đến khuya, sáng 7:30bà mchng đã đến gõ ca phòng hi dy chưa. Cô ta trli vn còn ngái ng. Bà mchng trli: “Thếthì con cngtiếp đi nhé, chng nào dy cũng được”. Cô bn người Nam ca vtôi không có kinh nghim chiến trường giao thip vi người Bc nên tưởng bà y nói tht, ngluôn mt mch cho đến 11 gi. Trong thi gian này thì bà mchng đã nu đim tâm cho thng con trai ăn sáng, ri bt đu chun bcho bui ăn trưa. Vnhà sau này anh chng kbbà mdũa thê thm là ly con vkhông có ý t, sáng không biết dy sm lo đim tâm cho chng hay cho bmchng. Cô bn vtôi nói : “Chính bnói mình cng, mình nghe li bngtiếp mà bli ch
i mình!”
V
tôi là người min Nam, khi ly tôi đã hc xong đi hc Văn Khoa Vit Nam, đang hc dchng đi hc bên Paris, sang đây hc tiếp đi hc Mnên đu óc tương đi thông sut: chtrong vòng vài tháng đu là nàng đã tiếp th được li nói chuyn vòng vo tam quc ca người Bc gia đình chúng tôi thay vì đi vào thng vn đ. Mi ln nàng xung bếp, chcn nàng nói: “Cái bếp hôm nay sao bn quá” là tôi tkhc hiu ý nàng nói ngay là “Anh Ngc đi lau cái bếp!”, tôi phi nhanh chân đi lau bếp; hay hôm nào đi làm vnàng nói: “Hôm nay sao Loan thy hơi nhc đu”, là tôi hiu ngay ý nàng nói “Ti nay Loan không nu cơm”, tôi t đng chèo thuyn ra sông Đng Nai câu cá vchiên ăn mt mình. Nói thếnhưng không có nghĩa lúc nào tôi cũng hiu ý nàng. Có mt ln đng trong phòng khách, nàng nói “Nhà mình sơn mu khác chc đp”, tôi dch nghĩa ngay là: “Anh Ngc, sơn nhà bên trong mu khác!”. Phòng có nhiu đến đâu, cc đến đâu đi na tôi cũng có khnăng sơn li ccăn nhà, thếnhưng phòng khách nhà tôi khong khoát, trn nhà cao hai tng không cách gì tôi sơn được ngoi trmướn thvi cu thang chuyên môn có thvi tut tn trên cao đsơn trn nhà. Kho giá thì thnói sơn li cbên trong nhà khong $2,000 làm tôi bnh my ngày lin vì nếu tôi sơn thì chtn $500 là cao lm. Lo lng vài tun mt ăn mt ng, ti st cân vài pounds. Nàng hi lý do thì tôi thú tht trli. Lúc y nàng mi cho tôi biết là nàng không có ý mun tôi sơn li nhà, chnói mt câu bâng quơv
y thôi!
Khi mình nói chuy
n có tính cht bên ngoài không tht lòng thì t đim đó đến đim nói chuyn phóng đi tô mu Eastmancolor cũng không xa nhau là my.  đim này, người Bc cũng bxa người min Nam, đc bit là người sinh sng min B
c .
Tôi có m
t người chcùng cha khác mNam Đnh tên là chHin. Sau khi btôi di cưvào Nam thì khong năm 1960 mi liên lc thưtbmin Bc ct đt nên hai bên không biết tin tc nhau. Đến năm 1995 khi tôi vSàigòn ln đu tiên, thăm mt gia đình hhàng xa Vũng Tu, nhng người này vn còn liên lc vi gia đình người chtôi ngoài Bc nên hdn tôi ra bưu đin đgi đin thoi ra Nam Đnh đnói chuyn vi ch
y:
-Th
ưa ch, em là Ngc, con thnăm ca Thy U. U và cgia đình sang đnh cưbên Mtnăm 1975, hin tt cbình yên. Em là người đu tiên trong gia đình vli Sàigòn thăm nhà. Lúc Thy U vào Nam thì em chưa sinh…

-Gi
ơi, Ngc đã vquê hương đy à. Chtôi khóc nc nri nói tiếp:
-Lúc em sinh 
Sàigòn chcó biết vì Thy U có biên thưcho ch
.
-Anh ch
không bn thì vào Sàigòn thăm em, em có mt tí quà biếu anh ch
.
-Ch
yếu lm, đi tu ho40 givào trong Nam chrt là ngi. Em đã đi xa xôi vn dăm tMvVit Nam mà sao em không đi nt ra Bc thăm ch
?
R
i Vit Nam tháng 4 năm 1975, trvSàigòn ln đu tiên hai mươi năm sau nơi căn nhà cũ và nhng đường phquen thuc tng sinh sng mà tôi còn lo skhông yên lòng, hung gì nói chuyn đi ra Bc? Đã thếngười nhà hhàng tôi Vũng Tu ai cũng mt lòng ngăn cn tôi không nên đi: “Chú đi ra ngoài Bc thì thếnào hcũng tht chú. Cướp bóc nhiu lm!”. Vì thế, dù rng tôi rước ao gp li người chcùng máu mtbtôi nhưng tôi không dám ra Bc mà mun chy vào Nam đchem g
p nhau.
-Em ng
i ra B
c…
-Thôi em nói chuy
n vi anh Lnhé. Anh Llà chng ca chtôi, chtrao máy cho anh L
:
-C
u Ngc đã vVit Nam ri đ
y à?
-Th
ưa vâng.

-T
ngày min Nam được gii phóng, anh ch đã tưởng gp li Thy U và các em, thếnhưng chtrong mt thi gian ngn cháu Vinh và Toàn tp kết vào Nam báo tin cho anh chhay là Thy đã mt tnăm 1970, còn U và các em đã đi đâu mt làm anh chkhóc cmy ngày đêm. Sau này biết U và các em đnh cưManh chcũng mng. Githì em đã vli quê hương, giòng máu mduy nht ca Thy mà em li không ra Bc thăm anh ch
-Em s
lm. Em nht đ
nh không đi.
-N
ếu thếthì anh và cháu Tun đi xe hovào thành ph đón cu ra đây. Nhà ta có chú Biên trong quân đi, sra đón cnhà ga, cu không phi sgì c
.
Sau khi anh 
y nài n đến bao nhiêu ln, cui cùng tôi cũng xiêu lòng theo li đngh, chanh y và cu con trai vào Nam ri tháp tùng tôi ra B
c.
Tôi xu
ng nhà ga Nam Đnh sau khi ngi trong chuyến tu hokinh hoàng gn 44 gi, và đúng nhưanh Lnói, anh Biên, đi gia đình vchng anh LchHin cùng con , cháu , cht, và bao nhiêu là người l đã đến đón vchng chúng tôi. Tnhà ga đi bvnhà khong chng hai cây s. Nhn thy chúng tôi là ngườngoi quc v, nhng người khác trong làng túa ra đi bvi chúng tôi càng ngày càng đông, cho đến khi v đến nhà thì tôi không còn biết ai là ai vì sngười đng vây quanh tôi đông vô sk. Trong bao nhiêu tiếng xì xm bàn tán vtôi, tôi bng nghe tiếng đàm thoi rt rõ ca hai đa nhnói chuyn đng ngay kế
bên tôi:
-Ai đ
y? Mt thng bé người lh
i.
-Ông tao đ
y. Ông tao Mmi v
.
Ch
ca tôi năm nay 70 tui, đã có con ln cháu cht, nên tôi là vai ông vi nhng đa cháu cht này. Tôi nghĩ thng bé đang nói là mt trong nhng đa cháu cht ca chy đang nói v
tôi.
-Th
ếông mày nói tiế
ng gì?
-Ông tao đ
y h? Gm, ông tao nói tiếng M, tiếng Tây, tiếng Tu..,. tiếng gì cũng được c
.
Tôi nghe th
ng bé nói mà trmt nhìn xem mt mày nó ra nhưthếnào. Nó non chot, ch đchng by tui là cùng, chưa bao gigp tôi, tôi cũng chưa bao gibiết nó. Thếmà nó đã khoe xoen xoét ông ca nó – là tôi- vi thng bn nó là tôi nói đthtiế
ng!
Ch
tôi mng vô hn khi gp li tôi. Hai bàn tay gy guc dơxương ca chy cbu cht vào tay và vai ca tôi trong khi nước mt ch
khóc ròng.
-Th
y mt chkhông đươc gp Thy nhưng bây gigp được em, xem nhưlà chcũng mãn nguyn ri. Em ging Thy như đúc…

Tuy m
ng gp li người chcùng cha khác m, tôi vn còn mi quan tâm trong lòng vtình trng an ninh ngoài Bc mà người thân trong Nam đã nói cho tôi biết. Có lbiết được ni lo sca tôi, anh Lxen vào:
-C
u có thy là  đây bình yên vô slàm gì có cướp bóc phi không? Ngườtrong Nam hnói láo, hăm da cu không mun cu ra Bc, ctình ngăn chn tình rut tht ca anh chem mình chngoài Bc làm gì có cướp bóc, cu thy không? Tt cmi s đu bình thn vô tư.

Đêm hôm 
y ngtrên gác nhà chHin mà tôi trc trn ngkhông yên tuy rng đã được anh Ltrn an ngoài Bc không có chuyn cướp bóc. Gia đêm tôi xung dưới nhà vì cn đi toilette. Căn nhà này bước vào là phòng khách, dài khong by thước , ri có mt gian trng khong bn thuc không có nóc nhà nhìn thng lên tri chtôi dùng làm nhà bếp. Sau gian trng này là mt gian nhtoilette và ch đtm. Tphòng khách mun đi toilette phi mca đi vào nhà bếp trước. Ban đêm tri ti đen nhưmc không thy gì phía truc, tôi mò mm vn thành thang gác xung lu ri chm chp tiến vca hướng ra nhà bếp. Ssong được mt ca, tôi mò tay xung qu đm, xoay đy ca ra ngoài thì tiếng soong cho khong dưới cánh ca rt đvang m trong đêm ti, to còn hơn bom nguyên tn Nagasaki . Tôi bàng hoàng, chưa đoán biết sgì đã xy ra thì cái đèn vàng héo ht trong nhà ai đã bt lên. Nhìn kli tôi thy anh L đang nggiường kếbên ca đã bt ngi dy và vi tay vào công-tc bt đèn lên vì tiếng đng khua anh y dy. Qua ánh đèn, bây gitôi mi biết ti sao có tiếng soong cho rt đ: Nhà nghèo ca mra sau nhà bếp không có khóa nên anh Lban đêm s ăn trm vào nhà nên đvài ni niêu soong cho ngay dưới bc ca. Ai mca ra là ni srt xung đt, to ra mt hthng báo đng ăn trm cc kỳ tinh vi không tn mt đng xu nào.
Nhà ch
tôi nghèo, chcó gì đáng ăn cp mà anh tôi còn “gn” hthng báo đng ăn trm soong cho, thếmà vào lúc ban ngày anh y nói vi tôi là ngoài Bc không có cướp, tôi cthoi mái vô tư! Đúng là chcó người Bc chúng tôi mi ba hoa chích chòe đến thế
!
Cái t
t vhươu vvượn ca người Bc nó đã tn ti tcnghìn năm nay. Lch sVit Nam chúng ta có nhiu bng chng cth: Phù Đng Thiên Vương lên ba không biết nói cười nhưng khi có gic Ân tràn xung thì vươn vai thành người ba trượng ci nga đánh tan quân gic, Lý Thung Kit gicho người vào đn thngâm thơbài Nam Quc Sơn Hà Nam ĐếCưtrong đêm đvn đông tinh thn binh sĩ đánh bi quân nhà Tng. Mt thói quen hay tt xu thường hay khó thay đi. Trường hp tôi cũng là thí d đin hình. Cho dù tôi có óc sa sai đến đâu đci tiến, nhn thy người Bc có nhiu khuyết đim sai lm đến đâu đsa đi mà vtôi người Nam ckhen người Bc phát âm chính xác, nói năng bt thip lưu loát thì chc đến Tết Congo người Bc chúng tôi cũng không bao gicó sthay đ
i!

Nguy
n Tài Ngc
Advertisements

One thought on “Bắc Kỳ

  1. KBC HẢI NGOẠI Post author

    Chau Vu “chaulinhvu@yahoo.com”

    Kính thưa qúi vị,
    Nhân bài viết Bắc Kỳ của tác gỉa Nguyễn tài Ngọc,
    Tôi cũng xin góp vui bằng câu chuyện lấy vợ Hồ Chí Minh, ấy quên, lấy vợ Saigòn dưới đây. Cuối bài, tôi sẽ kể hầu qúi vị một câu chuyện “cấm đàn bà”, bảo đảm qúi vị sẽ cười…cả tuần.

    CŨNG BẮC KỲ , NAM KỲ.
    …Đồng bào Miền Nam của chúng ta thì bao giờ cũng chân thật hiền lành, dễ tin, dễ nghe. Trong trại tù cải tạo, tôi thường nói đùa với mấy anh bạn người Nam thế này:
    “Hồi mới di cư, có hai điều tụi tao nói mà tụi bay không tin, thứ nhất là rau muống ngon và bổ lắm, thứ hai là bọn Cộng sản nó lưu manh lắm”.
    Rau muống của người ta ngon và quí như vậy, ngọn nào ngọn nấy mơn mởn như ngón tay mà lại gọi là rau heo, để cho mọc tràn lan ngoài đồng, thật là phí của giời. Không những ngon, quí mà lại còn lành nữa chứ, không có rau muống để mà ăn độn, chắc rất nhiều người đã bỏ xác trong các trại tù cải tạo từ lâu rồi.
    Ấn tượng đầu tiên của tôi về Miền Nam thân yêu là mùa Hè 1955, trên đường xuống Chợ Mới, Long xuyên, khi chờ phà ở bắc Mỹ Thuận, hỏi mua một chục vú sữa, nhưng cô bán hàng lại đếm cho tới 16 trái. Thấy vẻ mặt ngơ ngác của cậu con trai Bắc Kỳ mới lớn, người con gái Miền Nam mũm mĩm phúc hậu đã nở nụ cười tươi như hoa:
    – Chục 16 mà anh hai.
    Câu trả lời lại càng làm tôi ngơ ngác và ngạc nhiên hơn nữa.
    Nhớ lại mấy năm về trước, còn ở ngoài đó, thỉnh thoảng được mẹ cho theo đi chợ, tôi rất thích dừng lại tại khu hàng xáo, bán gạo, để chiêm ngưỡng một hoạt cảnh hoàn toàn tương phản với cái vụ “chục 16” trên đây. Sau khi thuận mua vừa bán, tiền trao cháo múc xong xuôi, thì bà người mua đã nhanh như chớp, chộp tay vào giữa thúng gạo, bốc lấy một nắm đầy, bà người bán, đã biết trước thông lệ này, nên cũng nhanh như chớp, chụp lấy cổ tay bà người mua, cố giũ giũ cho nắm gạo rơi rụng bớt lại rồi mới chịu buông tay bà người mua ra. Lần mua bán gạo nào cũng diễn ra y như vậy và tất cả mọi vụ trao đổi của các mặt hàng khác cũng đều được…thêm như thế. Cho nên dân gian mới có câu vè
    “Mua không thêm, nằm đêm không ngủ”.
    Không phải là tôi vạch áo cho người xem lưng, hay là không biết đẹp tốt khoe ra, xấu xa đậy lại đâu, mà chỉ vì đây là những chuyện đã thuộc về dĩ vãng xa xưa, như một câu chuyên làm quà, cho nó vui nhà vui cửa mà thôi. Cũng đừng có vội cười đùa khinh dể, chẳng qua cũng là tại gạo châu, củi quế, người khôn của hiếm mà ra cả. Chả tin, quí vị cứ thử đến chợ Ông Tạ hay là chợ Hố Nai mà xem, chỉ vài năm sau, không những là hoạt cảnh “mua không thêm” ở quê nhà lúc trước đã âm thầm chấm dứt, mà chúng tôi cũng bắt đầu bán chục…12 rồi chứ bộ. Giầu có thì sinh lễ nghĩa, chứ có gì đâu mà cười.
    Hồi đó, rau muống và giá sống là đặc sản của hai miền, đặc sản tới mức nó đã trở thành dân Rau Muống, dân Giá Sống. Nhưng chẳng bao lâu thì cả hai cái đặc sản này đều đã được toàn dân cả nước say mê, nên coi như huề cả làng.
    Nhưng cái biến cố lịch sử tuyệt vời nhất, thì lại là chuyện món Giá Sống đã âu yếm nằm gọn trong tô Phở Bắc. Không biết từ bao giờ, nhưng chắc chắn không phải là trước 1954 rồi. Ngày nay, ăn Phở thì không thể thiếu Giá Sống. Không biết hai sản phẩm “đặc thù” này hòa giải hòa hợp và chung sống hòa bình với nhau vào thời gian nào và ai là người đã có công mai mối và tác hợp cho câu chuyện “tình Bắc – duyên Nam ” tuyệt vời này. Lịch sử dân tộc lại có thêm một vi anh hùng vô danh nữa.
    Giá Sống thì tuy đã âu yếm nằm gọn trong tô Phở Bắc, nhưng mà ngôn ngữ thì vẫn còn rất nhiều chỗ bất đồng, nhờ vậy mà đôi khi cũng đã có dịp mỉm cười thích thú một mình.
    Thí dụ:

    – Sao 9 giờ rồi mà anh không lo đi mua báo mua đồ đi?
    – Đồ có rồi, còn mua thêm làm gì nữa!

    Hay là:

    – Cái anh này kỳ cục, bữa nay địt hoài hà!
    – Hồi nào?

    Người ta đồn rằng, các cô gái Huế lấy chồng xa xứ, thường được mẹ căn dặn rằng chớ bao giờ nói câu sau này, vì rất dễ bị hiểu lầm:

    – Đêm hôm qua ngủ không được đủ.

    Khi mới có được đưa cháu ngoại đầu lòng, mừng muốn chết, nhất là lại thấy khi cháu bập bẹ biết nói, mẹ cháu đã hăng hái dậy cho cháu nói tiếng Việt Nam . Nhưng mà khi dậy đến chữ con Voi, và chữ mầu Vàng thì một sự cố nổi cộm đã bất ngờ bùng ra, con Voi mà con gái tôi lại dậy cháu tôi là “con Dzoi”, mầu Vàng thì lại là “Mầu Dzàng”. Tôi chỉ muốn cho con cháu phát âm cho chuẩn, cho chính xác để giữ lấy cái gốc gác của ông bà tổ tiên, nhưng tôi đã gặp phản ứng ngay:
    -“Ba đừng đọc vậy, cháu nó confused” (bị rối trí?).
    Không những nghe đã có lý, mà lại còn có người nối giáo cho giặc, “con nó nói đúng đấy anh ạ”. Hai đánh một chẳng chột cũng què, nên tôi cũng đành phải bấm bụng mà đọc theo là “Con Dzoi, mầu Dzàng”…. Lòng thì vẫn còn ấm ức, nên đã lẩm bẩm:
    -“Bố mày, chờ đến chữ con Ếch – Hoàng Tử Ếch – xem mẹ con mày đọc làm sao”!
    Thế là mất tiêu mấy cái gốc rau muống của tôi rồi! Nhưng mà cũng là “lỗi tại tôi mọi đàng cả”, ai biểu nghe lời mấy thằng chả đó mà…tự nguyện đi tù, bỏ bê vợ con suốt 9 năm trời làm chi?
    Từ cái vụ Con Dzoi, Mầu Dzàng và “ngủ không được đủ” này, tôi xin nêu ra đây một cái thắc mắc to lớn hơn, thắc mắc đã từ rất lâu nhưng vẫn chưa tìm thấy câu trả lời. Đó là, ai cũng đã biết, tất cả người Việt chúng ta đều cùng xuất phát từ cái vùng đất chung quanh con sông Hồng Hà đó cả, rồi từ từ tràn xuống phía Nam, nhưng mà tại sao giọng nói thì lại khác nhau như vậy: giọng Nghệ Tĩnh, giọng Huế, giọng Quảng và… Con Dzoi, Mầu Dzàng. Rồi lại còn “quê hương tôi, cái mùng mà kêu cái màn”, cái chăn mà lại kêu là cái mền, cái cốc là cái ly, rồi còn cái giá cái muôi, cái chén cái bát, cái ghe cái thuyền … nữa
    “Ra đi gặp vịt cũng lùa,
    Gặp vợ cũng lấy, gặp chùa cũng tu”.
    Đọc Hương Rừng Cà Mau của Cụ Sơn Nam thì tôi đã hiểu ý nghĩa của câu ca dao đó rồi, nhưng mà tại sao Vào mà lại đổi thành Dzô, không Đi Về mà lại Đi Dzề…thì chưa thấy các Cụ Trương Vĩnh Ký, Sơn Nam , Hồ Biểu Chánh, và Vương Hồng Sển… cho biết lý do.
    Riêng cái vụ “chục 16” , thì tôi lại còn tản mạn thêm ra thế này, chả biết trúng trật ra sao. Quanh năm suốt tháng chỉ có hai mùa mưa và nắng, chẳng cần Xuân, Hạ, Thu, Đông làm chi cho nó thêm phần rắc rối. Mưa thì mưa xối mưa xả, mưa như là trút nước nghiêng thùng, nhưng chỉ ào ào một lúc là xong, bầu trời lại trong xanh sáng sủa tức thì như trước. Sông thì chẳng hề có đê điều che chắn, nước lũ cứ mặc sức mà tràn vào ruộng đồng mênh mông cho nó thêm phần trù phú phì nhiêu. Sóng lúa vàng óng ả thì cũng bát ngát bao la, xa tít tới tân chân trời, mút tầm con mắt, chẳng hề có bị núi đồi che chắn cản trở tầm nhìn. Còn dưới sông trong đìa thì tôm cá tràn lan, mặc sức mà hốt. Ngay cả… rau muống, ốc bưu, tôm cua … cũng phủ đầy đồng, chẳng ai thèm lượm.
    Vậy thì bon chen kèn cựa, bày mưu tính kế, vò đầu bứt tóc, chạy ngược chạy xuôi… làm chi cho nó mệt xác. Làm cho lắm, tắm cũng…ở truồng.
    Tôi vẫn nổi tiếng là người lắm mồm (notorious for being talkative), vợ con dâu rể đều đã biết rõ, nên chắc là để cho yên nhà yên cửa, mọi người đều đã im lặng nghe tôi gỉang bài trong các family meetings trước đây. Sau này các cháu đã lớn, đã thành ông nọ bà kia ngoài xã hội, tuy tôi không còn dám làm tàng như xưa nữa, nhưng vẫn thỉnh thoảng lợi dụng thời cơ để len lén vài câu ngắn gọn. Thí dụ, trong ngày lễ Mother’s Day vừa qua, tôi đã cười cười phát biểu:
    “Sáng hôm nay, một xướng ngôn viên của đài số 5 đã nói thế này:
    “Hôm nay là Ngày Lễ Mẹ, nhưng tôi lại cám ơn Cha tôi. Tại vì cha tôi đã chọn cho tôi một người Mẹ tuyệt vời”.
    Người ta bắn một mũi tên trúng hai con chim đã là tài, câu nói trên đã trúng cả bầy. Ai cũng vui, phái nữ vui vì đã là người đặc biệt để được chọn, phái nam vui vì đã giỏi chọn. Tôi liền thưà thắng xông lên, nghiêm mặt nói với hai cô con gái rằng khi hai thằng cháu trai đến tuổi lấy vợ, chắc là ông ngoại đã qua đời rồi, nhưng mà phải nhớ kể câu chuyện này cho các cháu nghe.
    Vũ linh Châu.

    (Các bài liên hệ đến vụ “lấy vợ Saì gòn, chứ không phải lấy vợ… Hồ Chí Minh” như : “Cái bát chiết yêu”, “Già mồm”, “Cái Micro”, “Dì Phước”…sẽ lần lượt đăng lên để bà con thư dãn. Mại Dzô, Mại Dzô.)
    Em nhớ giữ tính tình con gái Bắc,
    Nhớ điêu ngoa nhưng gỉa bộ ngoan hiền,
    Nhớ khiêm nhường nhưng thâm ý khoe khoang,
    Nhớ duyên dáng ngây thơ mà…qủi quyệt.
    Không phải sản phẩm của tôi là cái chắc rồi, tôi đâu có ba đầu sáu tay, sức mấy mà dám to gan lớn mật như vậy. Kỳ sau sẽ rõ.

    Cám ơn qúi vị đã kiên nhẫn đọc đến đây, xin kể nho nhỏ cho qúi vị nghe câu chuyện “cấm đàn bà” này: (Các bà các cô, các nhà mô phạm và các…nhà tu hành xin vui lòng đừng đọc.)
    Hồi mới di cư vào Nam , trong các trại gia binh, thường thì giữa gia đình này với gia đình kia chỉ được ngăn bằng một tấm vách lá sơ sài, nên bên này làm gì, nói gì là bên kia đều nghe thấy hết.
    Hai cặp vợ chồng, một Bắc một Nam ỏ cạnh nhau.
    Bà vợ người Nam :
    – Cha này kì cục, ngồi mà cũng địt.
    Bà vợ người Bắc:
    – Đó, ông thấy chưa?
    Một giờ sau, bà vợ người Nam :
    – Cha này kì cục, nằm cũng địt.
    Bà vợ người Bắc:
    – Đó, ông thấy chưa?
    Một giờ sau, bà vợ người Nam :
    – Cha này kì cục, đứng cũng địt.
    Bà vợ người Bắc:
    – Đó, ông thấy chưa?
    Một giờ sau, bà vợ người Nam :
    – Cha này kì cục, đi mà cũng địt.
    Bà vợ người Bắc:
    – Đó, ông thấy chưa, ông nghe rõ chưa?
    Ông chồng người Bắc:
    – Đứng, ngồi, nằm gì ông địt cũng được, nhưng mà vừa đi vừa địt thì bố ông cũng địt không được.

    Like

    Reply

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s